|
Genel Değerlendirme
Brezilya pazarının dışa açıklık oranı (ihracat + mal ve hizmet ithalatı/ GSYİH) son yıllarda
büyük bir artış göstermiştir. 19961999
döneminde %18,1 olan dışa açıklık oranı, 20002003
döneminde %27,3’e yükselmiştir. Bu artışta, Brezilya’nın son yıllarda ihracatta
gösterdiği başarının rolü büyüktür. Brezilya artan ihracatı sayesinde 2001 yılında 2,6
milyar dolar olan dış ticaret fazlasını 2002’de 13,2 milyar dolara, 2003’te 24,8 milyar
dolara, 2004’te 33,7 milyar dolara çıkarmıştır. 2005 yılının gerçekleşen 118,3 milyar
dolarlık ihracat ve 73,5 milyar dolarlık ithalatla ticaret fazlası 44,7 milyar seviyesine
ulaşmıştır.
Brezilya ihracatta sergilediği bu başarıyı ihraç mallarını çeşitlendirerek ve geleneksel
pazarlarının dışında kalan pazarlara açılarak elde etmiştir. Tarım ürünlerinin yanı sıra
uçak, otomotiv, demir, kimyasallar, makina, ayakkabı, kağıt, elektrik ve elektronik gibi
endüstri ürünleri de önemli ihraç kalemleri arasına girmiştir. Brezilya, geleneksel pazarı
olan Amerika kıtası ve Avrupa Birliği’nin yanında son dönemde Afrika, Ortadoğu, Doğu
Avrupa ve Asya pazarlarına yaptığı ihracatın oranını önemli ölçüde arttırmıştır. GüneyGüney
ticareti olarak tanımlanan ve dünya ticaretinde giderek daha ağırlık kazanan
eğilimde Brezilya’nın payı büyüktür.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihracata açılmasına yardım eden İhracat, İthalat ve
Yatırımı Teşvik Ajansı, APEX’in faaliyetleri sonucunda 20002003
yılları arasında ihracat
yapan firmaların sayısında %9.2’lik bir artış gözlemlenmiştir. (Daha fazla bilgi için:
www.apexbrasil.com.br).
İhracatta yaşanan bu artışın Real’in dolar karşısında değerlendiği bir zamanda yaşanması
ayrıca üzerinde durulması gereken bir noktadır. Merkez Bankası’nın enflasyonu kontrol
altında tutmak amacıyla sürdürdüğü bu durumun ithalatta patlama yapmaması pazarın
halen bazı mal grupları için korunuyor olmasından kaynaklanmaktadır.
Savaş sonrası tarih boyunca, Brezilya ekonomisi dış ticaret dengesi açısından sürekli
sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Bu sorunların temelini ise, 1950’lerin ortasındaki hızlı
sanayileşmeden önce ekonominin doğal kaynak ürünleri ihracatına bağlı olması
oluşturmaktaydı. Bununla beraber, 197080’
de ihracatın çeşitlendirilmesi ve imalat sanayi
ihracatının büyümesiyle, ticaret açığı artmış, ekonomik faaliyetler ivme kazanmıştır. Bu
açıklar karşısında, 198284,
199092’
de şiddetli istikrar programları uygulanmıştır.
1989’da başkan Fernando Collor de Melo’nun seçilmesini takiben, Brezilya, ticareti
serbestleştirme programına kalkışmış ve ihracat performansını yükseltmeye çalışmıştır.
1991 yılından sonra MERCOSUR Gümrük Birliğinin oluşturulmasıyla, Arjantin, Paraguay
ve Uruguay ile olan tarife ve tarife dışı engellerin kaldırılmasına önem verilmiştir. 1990’ların
ilk dört yılında ticaret fazlalıkları gerçekleştirilmiştir.
1994 yılında Realin fırlaması, önemli miktarda değer kazanmasına yol açmış, yurtiçi talep
genişlemiş ve gelecek üç yılda ithalat patlama yapmıştır. İhracatçıların büyüyen yurtiçi
talep üzerine yoğunlaşmaları sonucunda ticaret açıkları kaçınılmaz olmuştur. 1995 yılında
ticaret açığı 3,5 milyar $iken, 1997 yılında 6,6 milyar $ tırmanmıştır. 1997’nin ortasında
giderek büyüyen ticaret açığı uluslararası yatırımcılar arasında endişeye yol açmaktaydı.
Bu endişeleri gidermek amacıyla, hükümet 1997 ve 1998’de acil uyum planları
hazırlamıştır. Bununla beraber 1998 yılında yapılan seçimlerin etkisiyle, ticaret açığı
sadece marjinal olarak daralma göstermiştir. 1999 yılının ocak ayında yapılan devalüasyon
ve daraltıcı maliye ve para politikalarının etkileriyle beraber ticaret açığı 1,2 milyar $’a
düşmüştür. 2001 yılında, dış ticaret fazla verir hale gelmiş, 200203
yıllarında da fazla
vermeye devam etmiştir.
|
