I. YEREL YÖNETİMLERİN KONUMU
Nüfusu 150 milyon olan ve yüzölçümü 8.5 milyon metrekareyi aşan Brezilya, federal bir cumhuriyettir. Ülkede 26 eyalet ve başkent Brasilia'nın bulunduğu 1 federal bölge ve 4.000 civarında belediye bulunmaktadır. Anayasa, merkezi ve yerel yönetimlerin görevlerini belirlemiştir. Eyaletlerin ayrı yasama organı vardır ve eyaletlerin başında vali bulunmaktadır.
Ülkenin temel yönetim birimi belediyedir. Belediyeler, alt belediyelere bölünmüştür. Belediyeler, içinde bulundukları eyalet ya da federal bölgenin kuruluşudurlar. Anayasa ile belediyelere özerklik tanınmıştır. Federal hükümet, eyalet hükümetlerince belediyelerin özerkliğinin zedelenmesi halinde müdahale edebilir. Federe devletler, belediyelerin özerkliğine ilişkin federal Anayasa hükümlerini kendi anayasalarına almışlardır. Sonuç alarak, bütün ülkede benzer bir belediye yönetim yapısı ortaya çıkmıştır. Bir eyalet jçindeki belediyeler, kendi çtatülerini belirleme yetkisine sahiptirler. Ancak, bunu yaparken, federal ve federe deviet anayasaçındaki ilkelere uygun düzenleme yapmak durumundadırlar.
II. YEREL YÖNETİMLERIN YAPISI
Her belediye, kent merkezine ve kırsal alanlara sahiptir. Yönetim merkezinin de bulunduğu yer, kent merkezidir. Kırsal alanlar alt belediye birimlerine bölünmüştür. Her birinin yerleşme merkezlerinde bir köy bulunmaktadır. Alt belediye birimleri, belediye yönetiminin desantralize edilmiş birimidir. Alt belediye biriminin başkanı, belediye başkanı tarafından atanır ve belediye meclisince onaylanır. Yalnızca bir eyalette, nüfusu 5.000'i geçen alt birim belediyelerin başkanları doğrudan halk tarafından seçilmektedir.
Başkentin belediye başkanı, devlet başkanı tarafından atanmakta ve senato tarafından onaylanmaktadır. Brezilya'da genel olarak, güçlü belediye başkanı sistemi vardır. Belediye meclis üyeleri, liçte çistemine göre, niçpi temsil usulü ile, 4 yıllık bir süre için çeCilirler. Mecliç üye çayıçı, beiediyenin nüfusuna göre, 5-21 arasında değişmektedir.
Belediye mecliçi, kendi üyeleri araçından bir yürütme iturulu ve bir mecliç başkanı çeçmektedir. Meclis başkanı, meclise ve yürütme kuruluna başkanlık eder. Meclis yerel nitelikteki konulara ilişkin olarak, düzenleyici kararlar alır. Meclisin yetki alanı içinde; bütçenin kabulü, vergi ve ücretlerin kararlaştırılması, kent planının kabulü, sanayi ve işyerlerinin açılış ve kapanış saatlerinin belirlenmesi, pazar yerlerinin denetimi, kamu işletmelerinin kurulması ve işletilmesi gibi konular yer almaktadır. Meclis, belediye başkanının yıllık hesaplarını denetler.
Belediyelerin görevleri arasında eğitim, kamu sağlığı ve sosyal hizmetler yer alır. Belediyeler geniş kırsal alanlara sahip oldukları için, aynı zamanda, tohum, gübre, tarım aletleri, tarımsal mücadele ilaçları dağıtım hizmetlerini de üstlenmektedir. Polis, eyalet hükümetinin yetkisi içindedir. Ancak belediyeler, yapı denetimi ve geceleri halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması için zabıta gücü oluşturabilir. Eğitim, sağlık gibi bazı görevler, federal devlet, eyalet ve belediyeler olmak üzere, üç kademede de yerine getirilmektedir.
Belediyenin yürütme organı, belediye başkanıdır. Belediye başkanı 4 yıllık bir süre için halk tarafından doğrudan seçilir. Brezilya'da belediye başkanları, ülkemizdeki belediye başkanlarının yetki ve görevlerine benzer yetki ve görevlere sahip bulunmaktadır. Meclisin kararlarına karşı başkanın veto yetkisi vardır. Belediye başkanı, belediyenin siyasi lideri olarak hareket eder.
III. YEREL YÖNETİMLERIN MALİ KAYNAKLARI
1988 Brezilya Anayasası ile vergi reformu yapılmış, belediyeler yeni kaynaklar ve yasal yetkiler verilmiştir. Belediye gelirleri, özetle şu kaynaklardan oluşmaktadır:
Stopaj yoluyla kesilmiş federal gelirlerin tamamı;
Taşınmâzlardan alınan vergilerin yüzde 50'si;
Kurumlar ve taşıtlar vergisinin yüzde 50'si;
KDV benzeri verginin yüzde 25'i.
IV. MERKEZİ YÖNETİM-YEREL YÖNETİM İLİŞKİLERİ
Federal hükümet ve federe devletlerce belediyeler üzerindeki denetim, öncelikle mali alanda gerçekleşmektedir. Anayasa federe devletlere, sınırları içindeki belediyelerin mali işlerini, özellikle bütçe uygulamalarını denetleme yetkisi vermektedir. Uygulamada ise federe devlet, bu konudaki genel ilkeleri ve limitleri koymakta, bütçenin uygulanmasının denetimini belediye meclisine bırakmaktadır. Bazı eyaletlerde, belediye meclislerinin denetiminden başka, federe devlet Sayıştay'ı tarafından da denetlenmektedir.
Mali konular dışında, belediyelerin hukuka aykırı uygulamaları konusunda mahkemeler karar vermektedir. Mahkeme, belediyenin kararını iptal etme yetkisine sahiptir. Federe devletlerin, mali konular dışında, belediyelerin kararlarını iptal etmesi, Federal Yüksek Mahkeme tarafından Anayasa'ya aykırı bulunmuştur.
Bazı federe devletler belediyelere teknik yardımda bulunmak, onlara yol göstermek amacı ile bir 8elediye İşleri Bürosu oluşturmuşlardır. Bu bürolar, belediyelere iş makinesi yardımı, projelendirme ve mühendislik yardımı, hukuki ve mali konularda danışmanlık ve personelin eğitimi hizmetlerini sağlamaktadırlar.
Federal hükümetin belediyeler üzerindeki denetimi, ancak, federal yardımların amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı konusunda söz konusudur. belediyeler, federal hükümete federal fonların kullanılması konularında rapor sunarlar.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
