Brezilya Dış Ticareti

---

Genel Değerlendirme

---

Brezilya pazarının dışa açıklık oranı (ihracat + mal ve hizmet ithalatı/ GSYİH) son yıllarda büyük bir artış göstermiştir. 19961999 döneminde %18,1 olan dışa açıklık oranı, 2000-2003 döneminde %27,3’e yükselmiştir. Bu artışta, Brezilya’nın son yıllarda ihracatta gösterdiği başarının rolü büyüktür. Brezilya artan ihracatı sayesinde 2001 yılında 2,6 milyar dolar olan dış ticaret fazlasını 2002’de 13,2 milyar dolara, 2003’te 24,8 milyar dolara, 2004’te 33,7 milyar dolara çıkarmıştır. 2005 yılının gerçekleşen 118,3 milyar dolarlık ihracat ve 73,5 milyar dolarlık ithalatla ticaret fazlası 44,7 milyar seviyesine ulaşmıştır.

Brezilya ihracatta sergilediği bu başarıyı ihraç mallarını çeşitlendirerek ve geleneksel pazarlarının dışında kalan pazarlara açılarak elde etmiştir. Tarım ürünlerinin yanı sıra uçak, otomotiv, demir, kimyasallar, makina, ayakkabı, kağıt, elektrik ve elektronik gibi endüstri ürünleri de önemli ihraç kalemleri arasına girmiştir. Brezilya, geleneksel pazarı olan Amerika kıtası ve Avrupa Birliği’nin yanında son dönemde Afrika, Ortadoğu, Doğu Avrupa ve Asya pazarlarına yaptığı ihracatın oranını önemli ölçüde arttırmıştır. GüneyGüney ticareti olarak tanımlanan ve dünya ticaretinde giderek daha ağırlık kazanan eğilimde Brezilya’nın payı büyüktür.

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihracata açılmasına yardım eden İhracat, İthalat ve Yatırımı Teşvik Ajansı, APEX’in faaliyetleri sonucunda 20002003 yılları arasında ihracat yapan firmaların sayısında %9.2’lik bir artış gözlemlenmiştir. (Daha fazla bilgi için: www.apexbrasil.com.br).

İhracatta yaşanan bu artışın Real’in dolar karşısında değerlendiği bir zamanda yaşanması ayrıca üzerinde durulması gereken bir noktadır. Merkez Bankası’nın enflasyonu kontrol altında tutmak amacıyla sürdürdüğü bu durumun ithalatta patlama yapmaması pazarın halen bazı mal grupları için korunuyor olmasından kaynaklanmaktadır.

Savaş sonrası tarih boyunca, Brezilya ekonomisi dış ticaret dengesi açısından sürekli sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Bu sorunların temelini ise, 1950’lerin ortasındaki hızlı sanayileşmeden önce ekonominin doğal kaynak ürünleri ihracatına bağlı olması oluşturmaktaydı. Bununla beraber, 197080’ de ihracatın çeşitlendirilmesi ve imalat sanayi ihracatının büyümesiyle, ticaret açığı artmış, ekonomik faaliyetler ivme kazanmıştır. Bu açıklar karşısında, 198284, 199092’ de şiddetli istikrar programları uygulanmıştır.

1989’da başkan Fernando Collor de Melo’nun seçilmesini takiben, Brezilya, ticareti serbestleştirme programına kalkışmış ve ihracat performansını yükseltmeye çalışmıştır. 1991 yılından sonra MERCOSUR Gümrük Birliğinin oluşturulmasıyla, Arjantin, Paraguay ve Uruguay ile olan tarife ve tarife dışı engellerin kaldırılmasına önem verilmiştir. 1990’ların ilk dört yılında ticaret fazlalıkları gerçekleştirilmiştir.

1994 yılında Realin fırlaması, önemli miktarda değer kazanmasına yol açmış, yurtiçi talep genişlemiş ve gelecek üç yılda ithalat patlama yapmıştır. İhracatçıların büyüyen yurtiçi talep üzerine yoğunlaşmaları sonucunda ticaret açıkları kaçınılmaz olmuştur. 1995 yılında ticaret açığı 3,5 milyar $iken, 1997 yılında 6,6 milyar $ tırmanmıştır. 1997’nin ortasında giderek büyüyen ticaret açığı uluslararası yatırımcılar arasında endişeye yol açmaktaydı. Bu endişeleri gidermek amacıyla, hükümet 1997 ve 1998’de acil uyum planları hazırlamıştır. Bununla beraber 1998 yılında yapılan seçimlerin etkisiyle, ticaret açığı sadece marjinal olarak daralma göstermiştir. 1999 yılının ocak ayında yapılan devalüasyon ve daraltıcı maliye ve para politikalarının etkileriyle beraber ticaret açığı 1,2 milyar $’a düşmüştür. 2001 yılında, dış ticaret fazla verir hale gelmiş, 200203 yıllarında da fazla vermeye devam etmiştir.

---

Dış Ticaret (Milyon $, fob)

---