Anlaşmalar ve Protokoller

---

Genel Değerlendirme

---

Türkiye, Latin Amerika ilişkilerinin başlangıcı 19. yüzyıla dayanmaktadır. 1860’lardan, Birinci Dünya Savaşının sonuna kadar dönemin Osmanlı İmparatorluğu’ndan Latin Amerika’ya çeşitli göç dalgaları vuku bulmuştur. Bu Türk olmayan, çoğunluğu Arap göçmenlere Osmanlı İmparatorluğu pasaportları nedeniyle “El Turco” denmiştir. Osmanlı İmparatorluğu ile bazı Latin Amerika ülkeleri arasında diplomatik ve konsüler ilişkiler 1800'lerin sonlarında başlamıştır.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ile birlikte Latin Amerika'da mukim diplomatik temsilcilik sayısında artış olmuştur. Bugün Türkiye'nin Arjantin, Brezilya, Şili, Küba, Meksika ve Venezuela'da Büyükelçilikleri bulunmaktadır. Akreditasyon listesi bölgedeki 33 ülkenin tamamını kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Zaman içinde yeni diplomatik ve konsüler misyonlar açılması planlanmaktadır.

Türkiye, 16 Eylül 1998 tarihinde Amerika Devletleri Örgütü'ne (OAS) daimi gözlemci üye olmuştur. Bölgesindeki entegrasyon girişimlerine öncülük eden Türkiye, Güney Ortak Pazarı MERCOSUR, Karayipler Topluluğu CARICOM, ACS, AND Birliği, ALCA Serbest Ticaret Bölgesi girişimi, ALADI ve Latin Amerika ve Karayiplerdeki diğer bölgesel işbirliği çabalarını yakından izlemektedir. MERCOSUR ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) İş Konseylerinin üye ülkeler arasındaki ekonomik ve ticari işbirliğini teşvik amaçlı faaliyetleri iki örgüt arasındaki işbirliğine katkıda bulunmaktadır.

Son yıllarda Türkiye ile Latin Amerika ülkeleri arasında ekonomik, siyasi, konsüler, turizm, askeri, kültürel ve eğitimsel alanlarda birçok ikili anlaşma yapılmıştır. Türkiye ile Brezilya arasında 1927 yılında “Dostluk Anlaşması”, 1950 yılında “Hava Ulaştırma Anlaşması”, 1995 yılında “Ticari, Ekonomik ve Sınai İşbirliği Anlaşması”, “Kültür ve Eğitim Alanında İşbirliği Anlaşması”, “Turizm Alanında İşbirliği Anlaşması” ve “Resmi Pasaportlar İçin Vize Muafiyeti Anlaşması” imzalanmıştır. 1998 yılında ise, yine iki ülke arasında “Siyasi İstişare Mekanizması Kurulmasına İlişkin Mutabakat Zaptı” imzalanmıştır. 2004 yılı ekim ayında KEK 1. Dönem Protokolü imzalanmış bulunmaktadır.

Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sayın Abdullah Gül beraberindeki bir heyet ile birlikte 1822 Ocak 2006 tarihlerinde temaslarda bulunmak üzere Brezilya’yı ziyaret etmiştir. Söz konusu ziyaret sırasında iki ülke Dışişleri Bakanları tarafından 19 Ocak 2006 tarihinde Brasilia’da “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federal Cumhuriyeti arasında Yüksek Düzeyli İşbirliği Komisyonu Kurulmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası” imzalanmıştır. Andlaşmanın onaylanmasına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı 8 Ekim 2006 tarih ve 26313 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

---

2009 Yılı Ticari Etkinlikleri

---

• Brezilya Başkanı Lula Türkiye'yi ziyaret etmiştir. Başbakan ve Ekonomi Bakanıyla iki ülke arasındaki ticaretin gelişmesi gerektiği ve bu konuda çalışmalar yapılması konusunda hemfikir olmuşlardır. (mayıs/2009)
• Brezilyalı işadamları Lula ile birlikte Türkiye'ye gelerek ikili iş görüşmelerinde bulunmuşlardır. (mayıs/2009)
• TUSKON Dünya Ticaret Köprüsü 2009 programına Brezilya'dan 70'e yakın işadamı katılmıştır. Brezilya makamlarının onayladığı rakamlara göre Türkiye-Dünya Ticaret Köprüsü-2009 programı vesilesiyle Brezilyalı işadamları “300 milyon $” tutarında iş anlaşması yapmıştır.(haziran/2009)
• Brezilya ticari makamları Türk işadamlarını benzer bir organizasyon gerçekleştirme sözüyle Brezilya’ya davet etmiştir. Nitekim “Türkiye Brezilya İş Forumu” adı altında Sao Paulo’da düzenlenen programa ekonomiden sorumlu Devlet Bakanı Sayın Zafer Çağlayan’ın da katılımıyla 70 kadar Türk işadamı iştirak edip ikili iş görüşmelerinde bulunmuşlardır. (ağustos/2009)
• Zafer Çağlayan Brezilya resmi makamlarıyla iki ülke arasında ticari sınırların kaldırılması talebiyle görüşmeler yapmıştır.(ağustos/2009)
• Arka arkaya gerçekleşen bu iki program sonrasında, iki ülke arasında mevcut ticari potansiyeli keşfeden iki ülke iş adamlarının yoğun talepleri doğrultusunda, yeni bir ticari iş görüşmesi yapma kararı alınmıştır. Nitekim bu program 25 Eylül 2009’da İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. (eylül/2009)

---

Anlaşma ve Protokoller

---